Ten hemel opgenomen

 

Er zijn vier kerkelijke hoogdagen die in ons land officiële verlofdagen zijn: Kerstmis, O.L. Heer Hemelvaart, Maria tenhemelopneming en Allerheiligen. In de pluralistisch maatschappij wordt dit al eens in vraag gesteld.

Wij vieren in ons land het feest van Hemelvaart veertig dagen na Pasen op een donderdag. In een aantal andere landen wordt het op de zevende paaszondag gevierd. Lucas vermeldt in het begin van de Handelingen van de apostelen dat Jezus gedurende veertig dagen aan zijn leerlingen verscheen. In zijn evangelie lijkt het erop dat het afscheid van Jezus op de Paasdag zelf gebeurde.

Pasen en Hemelvaart liggen dicht bij elkaar. Jezus, de gekruisigde verrijst en wordt opgenomen bij zijn Vader en hij wordt zelf hemel. Het is de verheerlijking van Christus. Zijn heengaan is echter geen afscheid. Hij blijft met zijn leerlingen verbonden. Zo mogen we terecht zingen: “Al heeft hij ons verlaten. Hij laat ons niet alleen.

De liturgie van Hemelvaart neemt naast de beide teksten van Lucas een mooie tekst over uit de brief van Paulus aan de christenen van Efese. Er is wel onzekerheid of deze brief van de hand van Paulus afkomstig is of van iemand uit zijn omgeving. De schrijver benadrukt dat Jezus verheerlijkt is. Hij reikt materiaal aan om Christus als pantocrator te schilderen, Christus albeheerser, zoals hij in de apsis van oude kerken werd afgebeeld. Hemelvaart is al het feest van Christus Koning.

Er wordt sinds kort ook een andere tekst voorgesteld voor de tweede lezing op deze feestdag. Het zijn een aantal verzen uit de brief aan de Hebreeën (Hebr. 9,24-28;10,19-23). De schrijver van deze brief benadrukt dat Christus de hogepriester in het hemelse heiligdom is binnengegaan. Beide lezingen brengen dezelfde boodschap, dat Jezus bij de Vader is verheerlijkt. “Christus is de hemel zelf binnengegaan om er nu, voor onze zaak, bij God present te zijn” (Hebr. 9,24).

Aan onze ogen onttrokken

De Hemelvaart van Jezus is geen ruimtetocht, waarvoor rijke magnaten miljoenen zouden betalen. Het was ook niet wat een schilder in een Zwitsers kerkje heeft uitgebeeld, een ten hemel opgetrokken en opgeheven Jezus, van wie je enkel nog de benen en de voeten ziet.

Ja, een wolk onttrok hem aan de ogen van zijn leerlingen (Hand. 1,9). De wolk is een bijbels beeld dat de aanwezigheid van God aangeeft. Jezus is bij God opgenomen.

 

De juiste blik

Om dit te vatten, zo zegt en bidt Paulus, moge God ons innerlijke oog verlichten (Ef. 1,18). Dit is de schone bede en wens in de brief aan de christenen van Efese. Zien met de ogen van het geloof en luisteren met een ontvankelijk hart wanneer wij de Schriften openen, erin lezen en horen wat Jezus heeft gezegd en gedaan. Kunnen wij aanvaarden dat er meer is dan wat we zien rondom ons? De crisissen van nu zoals klimaatcrisis, coronacrisis, oorlog in Oekraïne bevragen ons. “Ze maken ons op hardhandige manier (met dood, pijn, lijden en armoede) duidelijk dat we in lichaam en geest afhankelijk zijn van dingen waar we geen controle over hebben. Dat vinden we zeer moeilijk te verdragen, omdat het afbreuk doet aan ons geloof in individuele autonomie, maar aanvaarden dat je gedetermineerd wordt door iets dat groter is dan jezelf is een belangrijke eerste stap om terug transcendentie te ervaren, om afstand te nemen van het individualisme en om opnieuw tot een collectiviteit te komen” (Sam De Wilde, De Standaard, 18 april 2022).

Paulus heeft de aardse Jezus niet gekend, al heeft hij misschien wel over het optreden van Jezus horen spreken en over wat zijn optreden teweegbracht. Wanneer de apostelen na Pinksteren op een vrijmoedige wijze over Jezus spreken en een christelijke gemeenschap groeide, komt Paulus, toen nog Saulus geheten, wel in actie. Hij is een tegenstander van die nieuwe beweging. Hij wordt in de Handelingen voor het eerst vernoemd wanneer diaken Stefanus gestenigd werd en de marteldood stierf. Sauls had ingestemd met de moord op Stefanus (Hand. 8,1). Hij neemt actief deel aan de vervolging van de leerlingen van Jezus en trekt naar Damascus om alle aanhangers van de Weg daar gevangen te nemen (Hand 9,1).

En op weg naar Damascus gebeurt die geweldige en beslissende ommekeer in zijn leven. Een visioen, een ontmoeting met de hemelse Christus, die hem bevraagt en zich identificeert met de christenen. Sinds dit moment moet Paulus niet meer overtuigd worden dat Christus leeft, dat hij verrezen is en van bij God met zijn volgelingen begaan is. Hij sluit aan bij de boodschap dat “Christus gestorven is voor onze zonden volgens de Schriften een dat Hij begraven is en dat Hij is opgestaan op de derde dag volgens de Schriften”. Hij gelooft sindsdien in de gekruisigde en de verrezen Heer (1 Kor. 15,1-4) en hij verklaart dat Christus ook aan hem is verschenen (1 Kor. 15,8).

Paulus heeft in zijn brief aan de christenen van Filippi herinnerd aan een prachtige hymne over Jezus, die zichzelf heeft ontledigd, gehoorzaam geworden tot de dood aan het kruis en door God hoog verheven werd (Fil. 2,6-11). Christus, die Gods evenbeeld was, is slaaf is geworden en is door God verheven. Op Hemelvaart komt deze hymne tot haar voltooiing. Hemelvaart is het sluitstuk van de weg die Jezus heeft afgelegd.

Deze hymne tekent tevens de weg die de christen gaat: geloven in Jezus en delen in zijn dienstwerk.

Op Hemelvaart kijken we naar de hemel en we krijgen meteen de opdracht om hier op aarde Jezus te volgen, om bij te dragen aan redding en om zieken te genezen (ctr. Mc. 16,16-20). Wij ontmoeten Jezus, die van ons is heengegaan, in de geringste van zijn broeders en zusters onder ons (Mt. 25,40).

Paulus een vervolger van de eerste christenen, wordt zelf een verkondiger van Christus. Hij is er zelf voortaan helemaal van doordrongen. Van bij het visioen op de weg naar Damascus staat het voor Paulus vast dat Jezus werkzaam is en blijft. Híj sluit zich aan bij wat deze groep christenen geloven. Hij is overtuigd dat ons vaderland in de hemel is (Fil. 3,20) en hij doet er alles voor om zijn broeders en zusters te winnen voor het geloof.

Verbinding

Hemelvaart verbindt hemel en aarde. Wij moeten niet naar de hemel blijven staren, maar wij mogen hem niet vergeten. Onze blik op transcendentie is verengd, misschien zelf verdwenen. Jezus verruimt onze blik. Hij brengt ons in de nabijheid van zijn Vader en hij beloofde bij zijn heengaan dat hij de Geest zou zenden. Pasen, Hemelvaart, Pinksteren, het is één grote beweging. De Geest van Jezus geeft spirit en hij bevordert spiritualiteit. Wanneer we oog hebben voor de existentiële noden, kunnen we daar vonken van transcendentie ontdekken. Christina Puchalski definieert spiritualiteit als volg: “Spiritualiteit is de dynamische dimensie van het menselijk leven die verband houdt met de manier waarop personen (individueel of in gemeenschap) betekenis, richting en transcendentie ervaren, uitdrukken en/of zoeken en naar de manier waarop ze zich verbinden met het moment, zichzelf, anderen, met de natuur, het betekenisvolle en/of het heilige. Spiritualiteit krijgt uitdrukking doorheen (geloofs)overtuigingen, waarden, tradities en praktijken.”

                                                                        

Hemelvaart raakt het verlangen dat in een mens leeft en verwoord wordt in een gebed van John Donne, een anglicaans priester in de zeventiende eeuw:

"Bring us, O Lord God, at our last awakening

into the house and gate of heaven,

to enter that gate and dwell in that house,

where there shall be no darkness nor dazzling, but one equal light;

no noise nor silence, but one equal music;

no fears nor hopes, but one equal possession;

no ends or beginnings, but one equal eternity;

in the habitations of your glory and dominion,

world without end. Amen"

 

Breng ons, o Heer God, bij ons laatste ontwaken tot bij de poort in het huis van de hemel om er binnen te gaan en te verblijven, daar waar geen duisternis of schaduw meer is, geen lawaai of stilte, geen angst of hoop, geen begin en einde, maar de vredevolle eeuwigheid in de woonst van uw glorie, in een wereld zonder einde.