Vandaag vieren we het feest van Petrus en Paulus, twee belangrijke heiligen binnen onze kerk. Je vindt hun beelden in heel veel kerken, u ziet er twee op het boekje staan. En u ziet ze hier voor bij ons in de kerk: Paulus met het zwaard omdat hij onthoofd is en Petrus met de sleutels van het rijk der hemelen. Twee ongenaakbare mannen en een feest, waarvan ik me afvroeg wat ik daar precies over moest zeggen. Beiden stonden ze aan de wieg van het christendom en ze zijn van grote invloed geweest op de verspreiding ervan. Ze zijn de patroonheiligen van veel kerken, steden, zelfs landen, maar ook van allerlei arbeiders en tegen verschillende ziektes. U kunt ze voor van alles aanroepen. Het was een lange lijst die ik over ze vond.
Maar wat hebben ze ons in deze tijd nog te zeggen? Ze waren beiden volgelingen van Jezus. Petrus als apostel, Paulus als fanatieke volgeling die zich tot het christendom bekeerde kort na het overlijden van Jezus. Twee mannen die in de Joodse samenleving van die tijd Jezus' boodschap verder wilden brengen. Die de liefde van God voor de mensen en de liefde tussen mensen onderling weer de boventoon wilden laten voeren. Zo geraakt waren ze door deze boodschap dat ze zich hier helemaal voor inzetten. Beiden stuitten daarbij op tegenstand en onbegrip. Zozeer zelfs dat het hen het leven heeft gekost.

Paulus, die we in de eerste lezing aantreffen vlak voor zijn dood, heeft ongelooflijk veel gereisd. Als ik denk aan de afstanden die hij in die tijd, zonder het moderne vervoer van nu, heeft afgelegd, heb ik daar een enorme bewondering voor. En overal waar hij kwam, had hij de moed het evangelie te verkondigen en nieuwe christelijke gemeenschappen te stichten. Daar was lang niet altijd de gevestigde orde blij mee en vaak moest hij vluchten voor zijn leven. Maar hij bleef doorgaan en steunde tegelijk de nieuwe christenen, door ze brieven te sturen om ze te bemoedigen en aan te sporen trouw te blijven aan hun geloof. Paulus was uiteindelijk degene die iedereen, ook heidenen, de mogelijkheid gaf toe te treden tot de geloofsgemeenschappen. Daarbij hoefden ze van hem niet te voldoen aan alle regels die er waren vanuit het Jodendom. Hij was wat dat betreft zeer ruimdenkend. Het gebod van de liefde voor God en de medemens was voor hem werkelijk het eerste gebod en van daaruit denkend, was iedereen welkom. Zo kreeg het christendom de mogelijkheid uit te groeien van een Joodse stroming tot een zelfstandige godsdienst.
Aan Timoteüs laat Paulus in de lezing van vandaag als het ware zijn testament na: de opdracht zijn werk voort te zetten: blijven werken aan het uitdragen van Jezus' boodschap. Want hoe gevaarlijk en moeilijk het ook is, het mag niet ophouden bij zijn dood.

Petrus is de andere heilige wiens feest wij vandaag vieren. Het bijzondere van hem vind ik, naast het feit dat hij apostel was, dat hij een schoonmoeder had. Dat betekent dat hij was getrouwd. Dat maakt hem voor mij direct een stuk menselijker, ook al lezen we daar verder weinig over. Het belang van Petrus is, dat hij de leerling is die inziet dat Jezus de Messias is, de Zoon van de levende God. Dit kan hij alleen weten omdat God hem dat geopenbaard heeft, zo lezen we. Dit inzicht is zo groots dat het ons menselijk denken te boven gaat. Petrus krijgt vervolgens de sleutels van het rijk der hemelen. Daarmee wordt niet het hiernamaals bedoeld of de hemelpoort, zoals vaak gedacht, maar de bevoegdheid de juiste beslissingen te nemen over wat is verboden en wat is toegestaan in de gemeenschap. Niet in de vorm van starre regels, maar toegepast op de actuele situatie zoals deze zich voordoet. Petrus is de rots waarop Jezus zijn kerk bouwt. Geen kerk als instituut, maar de kerk als gemeenschap van gelovigen, van mensen die geraakt worden door de liefde voor God en voor elkaar. Dat spreekt uit het rotsvaste geloof van Petrus en zijn belijdenis dat Jezus de Messias is. Want God, zo leert Jezus ons, is het fundament van het leven, de rots waarop wij altijd kunnen bouwen en mogen vertrouwen, die ons nooit laat vallen. Petrus krijgt met de sleutels de bevoegdheid de gemeenschap te leiden en Jezus' leefregels toe te passen naar eigen inzicht. Het vertrouwen van Jezus in Petrus is zo groot dat Hij zegt dat God deze beslissingen van Petrus zal overnemen. Daarom zal wat Petrus op aarde bindt of ontbindt, dit ook voor God zo zijn.

De opdracht aan Petrus naar eigen inzicht beslissingen te nemen in de lijn van Jezus' boodschap, is een opdracht die voor ieder van ons geldt. Paulus heeft hem tijdens zijn leven al in praktijk gebracht door het christendom open te stellen voor iedereen en de liefde voor elkaar te laten prevaleren.
Beide mannen hebben zich onvoorstelbaar ingezet voor de verspreiding van het evangelie en de christelijke leefregels. Daarbij werden ze tegengewerkt, vervolgd en uiteindelijk gedood. Jezus volgen en zijn leer uitdragen betekende in die tijd tegelijk dat je je eigen leven op het spel zette.
De wereld is sindsdien niet minder gewelddadig geworden. En nog steeds worden mensen vervolgd als ze voor hun mening of geloof uitkomen. In het deel van de wereld waar wij wonen valt het gelukkig erg mee. Ik mag hier christen zijn zonder dat dat voor mij gevolgen heeft. Ik word hooguit geconfronteerd met onbegrip omdat ik gelovig ben en in God geloof.
Wat ik jammer vind, is dat het geloof steeds meer iets van onszelf wordt. Dat maakt het moeilijker het geloof uit te dragen en handen en voeten te geven. Geloven wordt immers het meest zichtbaar in de gemeenschap, tussen mensen onderling, in het waar maken van de liefde voor en naar elkaar. Momenten waarop God werkelijk onder ons aanwezig is.
Mensen hebben wel behoefte aan een gemeenschapsgevoel zo las ik laatst in de krant. Vandaar alle oranje versiering en het wij-gevoel tijdens de voetbal. Het neemt voor een deel de plaats in van de kerken van vroeger, zo stond erbij geschreven. Wat is er fout gegaan, vraag ik me dan af? En zijn we, naast alle andere redenen, ook weer vervallen in de starre regels zoals destijds in het Jodendom, regels waartegen Jezus, als ze strijdig waren met zijn boodschap van liefde, in verzet kwam? Ik weet het niet.
Wat ik wel weet is dat de boodschap van destijds ook nu nog waard is om voor te gaan, om je voor in te zetten en van te getuigen, zoals Petrus en Paulus dat destijds deden.

Het feest van Petrus en Paulus is voor mij uiteindelijk een feest van vasthouden aan je overtuiging in navolging van Jezus. De juiste beslissingen nemen op basis van naastenliefde en geloof in God. En je daarvoor inzetten. Niet opgeven. Hoe moeilijk dit soms ook is. Dat hebben Petrus en Paulus ons voorgeleefd.
God gaf ons zijn Zoon, het Woord, waarin Hij ons richting gaf in de hoop dat nooit zijn naam van deze wereld wijkt. In de hoop dat zijn boodschap levend blijft en waarheid wordt. Om dit Woord zijn wij vanmorgen hier samen gekomen. En om elkaar te steunen en op te roepen dit niet naar de zijlijn te laten verschuiven maar voort te leven en uit te dragen in ons dagelijks bestaan, naar beste weten, vertrouwend op en gesteund door onze Eeuwige, alle dagen van ons leven.